De ballonnendemocratie
Daags voor de verkiezingen lijkt alles in het teken te staan van ‘de campagne’. Vroeger dacht ik altijd – hou het op jeugdige naïviteit – dat campagne voeren betekende dat je allerlei kanalen inzet om je boodschap over te brengen op zoveel mogelijk stemgerechtigden. Die boodschap, dat was dan ‘waar je voor staat’. In klare taal uitleggen wat je de komende vier jaar (op lokaal, gemeentelijk, provinciaal, landelijk of Europees niveau) gaat doen, zeg maar. Vandaag, de laatste zaterdag voor de gemeenteraadsverkiezingen, ben ik in de gelegenheid gesteld om die aanname stevig te herzien.
Zoals wel vaker op zaterdag, streek ik rond lunchtijd neer bij Brasserie De Serre op het Osdorpplein in Amsterdam Nieuw-West Osdorp. Mijn aandacht werd al bij aankomst getrokken door twee clownesk uitgedoste steltlopers, die de suggestie wekten nog geen uur geleden voor een mooie transfersom te waren overgenomen van Circus Renz. Wat hun boodschap was weet ik niet, en namens wie zij hun kunstje vertoonden is me geheel ontgaan. Zij werden verdreven door een stel GroenLinks folderaars – is dat überhaupt een woord? – die strategisch al het passerende volk uit een zijstraat ‘opving’ met een foldertje. Omdat campagne voeren hard werken is en er geen tijd is te verliezen, werden er ondertussen broodjes groenteburger (?) weggewerkt. Op een andere hoek van het plein vonden PvdA-rozen gretig aftrek door de dames, en werd elk kind van onder de 12 gemerkt met een PvdA-ballon. CDA’ers – zij hadden geen fratsen – hielden het voor gezien en maakten bijkans een praatje met een aantal VVD-figuren. Zij hadden hun kamp opgeslagen in de meest dode hoek van het winkelcentrum, tegenover het gesloten theater. Wellicht dat het gesloten theater het politeke toneel moest symboliseren? Bijzondere keuze, dat wel! Gedesoriënteerde SP-kameraden poogden met weinig succes de acrobatische kunsten van Agnes Kant te imiteren. Een vader, uitgedost met D66-sjaal, probeerde zijn dochter, vastgebonden aan een D66-ballon, het tafereel te besparen. Iets met opvoeding.
Al rondkijkend overviel me een bijzonder gevoel. Ik had het gevoel onzichtbaar te zijn. Althans, voor de strijdende legers der campagnevoerders, want geen van hen vond het nodig me te overtuigen. Straal ik iets uit van “ik weet het al jongens, don’t bother” en zo ja, wat dan? VVD? D66? Of toch Groenlinks? Ze zullen toch niet denken dat ik PVV…?
Ik vroeg me af of het op deze manier voeren van ‘campagne’ zinvol is. Of er daadwerkelijk mensen zijn die na het zien van een stel steltlopers, na het krijgen van een PvdA-roos of een D66-sjaal daadwerkelijk het rode potlood ter hand nemen en hun stem geven aan de desbetreffende partij. Als dat zo is, al is het maar voor een klein deel van de kiesgerechtigde bevolking, dan geeft me dat een bijzonder ongemakkelijk gevoel. Hoeveel mensen verdiepen zich vandaag de dag nog in verkiezingsprogramma’s? Hoeveel mensen doen de stemwijzer, lezen een paar brochures, of gaan naar verkiezingsdebatten en -bijeenkomsten? Dát zou ik nou zo graag eens willen weten. Sla die wekelijkse peiling maar een keer over.
Ik ben groot voorstander van democratie. Démos, volk. Crateo, regeren. Maar is het écht het volk dat regeert, middels het kiezen van een volksvertegenwoordiging? Of kiezen we voor de roos. De ballon. De steltloper. De kop tomatensoep. Een sjaaltje. Voelt u zich aangesproken? Is dat uw voornaamste motivatie om woensdag juist op die partij te stemmen? Ik wil u om een gunst vragen. Blijf woensdag thuis. Stem niet. Beschouw het als uw morele burgerplicht. Namens de rest van Nederland, bedankt!
Hey Sietse, goed stuk. Ik heb vorige week een koude zondag in Almere en Apeldoorn door gebracht in D66 jas en sjaal en vroeg me een beetje hetzelfde af. Mijn bevinding was echter dat het uitdelen van die folders voornamelijk een ijsbreker is, een handvat om een gesprek aan te knopen met passanten in de hoop dat je ze iets meer kan vertellen over de plannen en visie van de partij. Vaak lukt dat niet maar soms wel en als dat lukt houd je er vaak leuke en zinnige gesprekken aan over. Als je dan wat mensen kan overtuigen, vooral door naar hun verhalen en meningen te luisteren en te proberen uit te leggen welke concrete oplossingen de partij voor hun problemen heeft, kan je zo dag nog best zinnig besteden. Dat neemt inderdaad niet weg dat het volk nauwelijks regeert.
Groet!
Uitstekende blog en vlot geschreven. Mijn complimenten! De laatste paar zinnen doen echter volledig af aan de rest van het verhaal. En dat is jammer, want de essentie vind ik erg goed.
Ik begrijp dat je een signaal af wilt geven aan de zogenoemde ballonnendemocratie. Echter, niet gaan stemmen vind ik een foute oplossing. Jezelf ontsluiten van het democratische proces zet totaal geen zoden aan de dijk. Je hoort dan gewoon tot de ongeinteresseerde niet-stemmers.
De juiste zet is een simpele, namelijk gewoonweg blanco stemmen! Zo laat je zien dat je nog wel in de democratie gelooft en geef je tegelijkertijd het signaal af dat de huidige politiek niet bij jou aansluit. Dat lijkt mij vele malen effectiever.
Tycho, ik begrijp je standpunt, maar ben het er niet helemaal mee eens. Er is een verschil tussen enerzijds mensen die willen aangeven dat de huidige politiek niet bij hen aansluit (daar refereer jij aan, en daarvan zeg ik ook: stem blanco!), anderzijds mensen die wel *iets* willen stemmen en hun keuze dan maar baseren op het sjaaltje, de pet, de roos, etc. Van díe groep zeg ik: blijf dan maar thuis!
Sietse, ik begrijp je punt maar volgens mij ga je de verkeerde kant op.
Als mensen hun stem bepalen op basis van het verkiezingscircus en niet op basis van inhoud ligt er een taak voor de politiek om dit te veranderen. Voor mij houdt dit in dat het circus stopt en de politiek gaat nadenken over hoe men de inhoud het best bij de mensen kan brengen.
Dit is iets heel anders dan domweg tegen de voorgenoemde mensen zeggen dat ze maar niet moeten stemmen. Dan loop je wat mij betreft weg. Niet gaan stemmen vind ik geen optie. En dat terwijl ik mij volledig kan vinden in de essentie van jouw stuk. Volgens mij zijn we het er beiden over eens dat we de verkeerde kant zijn opgeschoten qua campagnevoeren.