Politiek nieuws maak je gebroederlijk

Broederschap is veel meer dan een politiek ideaal; broederschap is net zo goed een bittere noodzaak voor beroepspolitici. Want politiek nieuws maken doe je allang niet meer alleen. Of gloort er juist weer hoop voor politici en politieke partijen die zichzelf op ‘pole position’ willen hebben als het om het bepalen van de politieke agenda gaat? Eric Stam, debattrainer, interviewde mij hierover voor het blad DEMO van de Jonge Democraten, de jongerentak van D66. Hieronder het resultaat!

“Media vervullen in onze cultuur en democratie een spilfunctie, die ver voorbij het ‘doorgeefluik’ of ‘hulpmiddel’ reikt dan dat zij volgens hun letterlijke betekenis zijn.” We lezen hier socioloog en publicist Dick Pels, die stelt dat we – in vergelijking met pakweg de jaren zestig of zeventig – inmiddels leven in een mediacratie waarin politici gemakkelijk ten prooi kunnen vallen aan invloedrijke journalisten met een eigen agenda. De media is veranderd van een schoothondje in een waakhond – en de ene politicus gaat daar veel handiger mee om dan de andere. Dat roept natuurlijk de vraag op wat – anno 2010 – de beste strategieën zijn om met media om te gaan. Waar liggen de kansen op het gebied van oude en niet-meer-zo-nieuwe-media? En is 2010 het jaar van de definitieve doorbraak van social media?

Een ingewikkeld spel jongleren

Dé reden waarom social media een enorm potentieel wordt toegedicht, is natuurlijk gelegen in het feit dat het politieke partijen en politici de mogelijkheid geeft om weer (“net als vroeger”) direct te communiceren met publiek. Maar daarmee kunnen we oude en niet-meer-zo-nieuwe media natuurlijk nog niet afschrijven. Kranten, radio, televisie en weblogs hebben een enorm publiek. Duidelijk is dat succesvolle politieke en journalistieke bedrijven tegenwoordig verstrengeld zijn in een innige omhelzing – ze zijn min of meer veroordeeld tot gebroederlijk optreden om politiek nieuws te maken. Pels noemt dit herkenbare mechanisme de ‘co-productie van politiek nieuws’. Voor politici en politieke partijen heeft dit een positieve en een negatieve variant. Op slechte dagen kan men wakker worden om in de vuurlinie terecht te komen van invloedrijke media. Dit moet eigenlijk voorkomen worden. Vraag het Ella Vogelaar. Op goede dagen trekken politici, journalisten en deskundigen in tijdelijke en fragiele allianties gezamenlijk ten strijde tegen een gelegenheidsvijand.

Ella Vogelaar heeft het heel zwaar gehad. Minder vernietigende co-producties tussen politiek en media zijn de praktijk van alledag. Veel journalistieke bedrijven die nog onafhankelijkheid en distantie willen pretenderen doen dat vaak door een ingewikkeld spel jongleren waarbij bepaalde deskundigen, bepaalde politici, bepaalde politieke partijen simpelweg niet te vaak ‘aan de beurt mogen komen’ maar desondanks wel in een carrousel zitten die vaak ‘input’ verzorgen.

Hier loont de volharding. Wie de waakhond goed behandelt krijgt hier vroeg of laat een beloning voor. Allianties kunnen – eenmaal aanbeland in een iets meer gestold stadium – een structureel patroon krijgen. De persoonlijke pr van een politicus gaat er dan wel bij varen. Weinig invloedrijke journalisten lopen enorm te koop met hun persoonlijke voorkeuren – maar dat wil niet zeggen dat ze er niet zijn. Een wel heel zichtbare uitzondering op die regel moet Prem Radhakishun zijn die het presteerde om in één week tijd drie keer Mei Li Vos in zijn radioprogramma Peptalk te hebben (met mij indertijd als dienstbaar redacteur van de “grote Prem”).

Omzeil de media: social media

Volgens Sietse Bakker, directeur van MediaBattery, gaan we bij de Tweede Kamer-verkiezingen van 2011 (dit artikel werd gepubliceerd voor de val van het kabinet Balkenende IV, red.), pas echt de kracht van social media zien: “De echte doorbraak van social media heeft natuurlijk pas plaatsgevonden tijdens de huidige kabinetsperiode. Bij lokale verkiezingen zie je veel aardige pogingen worden gedaan, maar dat lijkt vaak een beetje op ‘moeten’, of puur individueel initiatief. Van strategische toepassing van social media is nog nauwelijks sprake.”

Toch liggen hier voor politieke partijen kansen. Wanneer er sprake is van een integrale aanpak op het gebied van social media kunnen partijen direct communiceren met publiek. “De SP heeft de toon gezet met virale filmpjes van Jan Marijnissen een aantal jaar geleden. Vandaag de dag is D66 ook heel aardig bezig, met snelle verspreiding van relevante content via diverse platforms. Op Twitter zie ik dat D66’ers zowel nationaal als lokaal erg actief zijn. Dat geldt trouwens ook voor Femke Halsema van Groenlinks en CDA-minister Maxime Verhagen. Ik merk dat het jonge mensen aanspreekt!”

De truc om oude en niet-zo-nieuwe-media te omzeilen is volgens Bakker gelegen in het creëren van incentives: “Dat geeft motivatie om via kanalen als Facebook of Twitter in contact te staan met het hart van de politiek. Bepaalde informatie “als eerste krijgen”, bijvoorbeeld. Miljoenen mensen schreven zich in toen de Obama-campagne in 2008 aankondigde de running mate per SMS bekend te maken. Zulke initiatieven werken het best als ze deel uitmaken van een goede strategie.”

Bakker is gematigd optimistisch over D66: “Het goed aanpakken van online strategie, en dan vooral social media, kan zetels opleveren. Of kosten. De nieuwe website van D66 is een flinke vooruitgang, maar het kan nog beter. Het moet nog beter.”

Foto: Alexander Pechtold op het recente partij-congres van D66 (bron onbekend)